Rusland Karelie Archangelsk regio en Komi republic

We staan aan het begin van het volgende deel van onze reis.

Ons Russische visum komt 3 dagen eerder dan verwacht aan in Polen. Hadden we dat geweten dan hadden we de boot van Estland naar Finland ook voor drie dagen eerder kunnen boeken. Het geeft wat extra ruimte om onderweg wat aparte dingen te bekijken in Polen en de Baltische landen. We vertrekken op zondag 22 juli naar Sosina waar we een afspraak hebben om met vrienden de middag/avond door te brengen aan een meertje waar zij een zeilbootje hebben liggen. Het is er een drukte van belang met dagrecreatie, tegen de avond is bijna iedereen vertrokken. Dit soort grote recreatie terreinen met meren zijn ontstaan na het sluiten van mijnen en vind je op verschillende plekken in Polen. De nieuwe bestemming van deze terreinen is tot stand gekomen in samenwerking met de EU, een prima oplossing om te voorkomen dat ze vervuilen en als verwaarloosde voormalige industrie terreinen maar onbenut blijven liggen. Een eis is wel dat ze gratis toegankelijk zijn voor xx jaar.

Op maandag verlaten we het vrijwel lege terrein om, via het Ojcowski NP en het dorp Zalipie met zijn beschilderde huisjes, opnieuw te overnachten op eenzelfde soort voormalig mijnbouw terrein.

In Emilcin is men er, ook na onderzoek, van overtuigd dat er ooit een ufo landde. De plek heeft een prominente plaats in het dorp met een gedenkteken, een uitgebreide uitleg, en tevens een evenementen terrein, je zou er prima kunnen overnachten.

Wij rijden door naar wat in Polen het centrum van de Orthodoxe kerk is, Grabarka. Er is een klooster, een soort kruisberg als in Litouwen en een bron met water dat allerlei kwaliteiten toebedacht wordt. De bron wordt veel bezocht door water halende locals. De parkeerplaats is niet erg aantrekkelijk om te overnachten maar achter de bron is een leuk weitje waar het heerlijk rustig is, kortom, we blijven.

Via allerlei kleine, ook onverharde weggetjes steken we de grens met Litouwen over. In alle Baltische landen zijn de pistes prima, je hoeft van een stuk niet geasfalteerde weg als camperaar niet terug te schrikken. De eerste bijzondere plek in Litouwen is de Pyramide van Merkin. Een initiatief van een “monnik” die samen met vrijwilligers een soort bezinningsruimte heeft gecreëerd in een parkachtige omgeving. Een bijzondere ervaring van rust.

Op weg erheen had ik al een mooi stekje aan de Nemunas (rivier) gezien om te overnachten.

Via wat ooit Pavlov’s republiek was rijden we om Vilnius heen om het Europa Park te bereiken.

Een bijzondere verzameling kunstwerken op de plek die geografisch gezien het middelpunt van Europa is. Daar denken ze bij de een paar kilometer verderop gelegen golfbaan anders over, het middelpunt zou daar liggen.

De volgende dag moeten we behoorlijk zoeken naar de Niurkoniai Kapel, Atlas Obscura laat ons in de steek deze keer, de coördinaten kloppen niet en we komen uit op het achtererf van een boerderij, geen kapel te bekennen. Na het nodige zoekwerk vinden we het ding alsnog, kan niemand aanraden de moeite te nemen, het is een verwaarloosd geheel zonder noemenswaardige details.

Uit een eerdere reis weet ik een plekje aan de Lielupe in Letland met een mooi zicht over de rivier. Als we er vlakbij zijn herken ik de plek niet direct, een bulldozer heeft een groot deel omver getrokken, men wil er in de toekomst een haventje van maken krijgen we later uitgelegd door een local. Op het stukje dat resteert recreëert de plaatselijke bevolking van kinderen in de kinderwagen tot opa’s en oma’s, gezellige boel. Vlak naast ons vormt zich een groepje jongeren die beginnen een vuurplaats aan te leggen, uiteindelijk hebben ze mijn bijl en aansteker nodig om eea aan de gang te krijgen. Het is een rustig groepje dat rond een uur of 11 in de avond opbreekt. Maar dan begint het, rond een uur of 12 auto’s met gierende banden, keiharde radio’s, schreeuwende jongelui, stomdronken en zo stoned als een garnaal. Het duurt tot een uur of 7 in de ochtend, een uurtje later staan de eerste gezinnetjes met opa, oma en kinderwagen er al weer.

Door de onrust kost het wat tijd om op gang te komen vandaag, een beetje zombie achtig lopen we door het openlucht museum van het Araisi Lake Fortress

om daarna door te rijden naar het Sooma NP in Estland. Zou een mooie plek zijn om een paar dagen te verblijven als de Baltische landen het doel van je reis zijn. We maken er een wandeling om bevers te spotten, helaas wel de dam maar niet de bever. Onderweg houden we ons vrij van insecten door onszelf voortdurend met afgebroken takken met bladeren te bewerken.

Geen bever?? Geen foto!!

Onze laatste dag hier, vanavond de boot op naar Finland. In de middag hebben we ten zuiden van Tallin nog een afspraak met een kennis die ooit in Estland woonde en er nu toevallig op bezoek is, vervolgens een begraafplaats, Amari, bezocht waar sovjetpiloten liggen en dan naar Tallin waar de halve binnenstad opgebroken is en de bewegwijzering naar de juiste haven/pier ontbreekt. Daar rijden we dus aan voorbij en omkeren of een lus maken is er niet bij door de wegwerkzaamheden, dus dan maar een stukje bouwterrein en even tegen het verkeer in om bij de juiste pier te komen.

Rond middernacht rijden we van de boot af door het historisch centrum van Helsinki, onlogisch eigenlijk, er is ook een haven buiten het centrum. We rijden nog een stukje oostwaarts tot in Porvoo waar we ooit eerder stonden.

We zetten ons ingezette beleid van al dan niet geasfalteerde binnenwegen gelijk voort en bereiken zo de balancerende rots van Kummakivi.

We overnachten bij een vogeluitkijk post maar veel bijzonders levert het niet op.

Op naar de Russische grens, maar niet nadat we eerste de sculpturen tuin van Veijo Rönkkönen hebben bezocht.

We kiezen een grensovergang waarvan we weten dat die rustig is en dat klopt ook deze keer. Toch kunnen we goed merken dat er de laatste jaren veranderingen zijn, we moeten van te voren verklaren of we ook via deze grens terugkomen ja of nee, je mag ook “weet nog niet” invullen. Of we bezit of huis in Rusland hebben etc etc. Poetin had al geroepen dat de grenszones van enkele tietallen kilometers weer in ere hersteld zouden worden, hij heeft woord gehouden, bij de eerste afslag die we nemen worden we gelijk bevraagd en zonder zone permit, forget it, route aanpassen dus. Auto volladen uit de Russische supermarkt en alle tanks vol bij een Russisch tankstation hoort er natuurlijk ook bij de eerste uren nadat je de grens bent overgestoken. Zo belanden we voor de eerste nacht op een toegangsweggetje van een verlaten Sovchoz, prima plekje en heerlijk weer.

We hebben voor dit Russische deel van de reis niet echt een plan of bezienswaardigheden, hooguit een richting. In dit deel van Rusland waren we al eerder, sommige stukken meerdere malen. Eigenlijk willen we een beetje voor de vuist weg over secundaire wegen naar Archangelsk en dan eens kijken hoeveel tijd er rest. Zo gezegd zo gedaan, we beginnen noordoostwaarts te rijden noord langs het Lodoga meer, het grootste meer van Europa overigens. We komen in Suoârvi waar, nadat we met passen en meten onder de spoorbrug door zijn gekomen, een agent mij fijntjes wijst op een 8T bord. Stopteken natuurlijk, met de bekende oplichtende stick. Ik sta stil precies voor het bord. Documenten documenten, ikke niet begrijpen etc etc. Maar agentje is niet dom en pakt zijn smartphone en begint met google translate, ik kijk snel op mijn navigatie laptop en noem een plaats die je toch echt alleen maar via deze weg kan bereiken. Hij is weer ijverig bezig op z’n telefoon, in de gauwigheid zie ik een kaart, Google maps meneer agent?? No no, Maps Me, Aha zeg ik, very good!! Dan komt er een nieuwe tekst, there is a sign here, please follow me. Ja ja naar het bureau zeker, dacht het niet. Hij begint opnieuw te typen…………I will bring you, please follow me. OK!

Eerst weer dat spoorviaduct, dan langs het spoor over iets dat de naam weg niet verdraagt, slinger slinger over een verlaten industrie terrein, dan een spoorweg overgang en we staan weer op de bewuste weg maar dan 5 km verder. Ik knipper met de bedoeling uit te leggen dat ik het nu wel verder zelf weet maar hij wil van geen stoppen weten. Die plaats die ik in de snelheid genoemd heb ligt bovendien 100km verderop en daar heb ik helemaal geen zin meer in vandaag.  Ik stop, Jolanda en Virginia springen de auto uit een winkel binnen, hij ziet het en draait om, gelukkig heeft ie geen zin om op damesinkopen te wachten. Mooi zo, kunnen wij even rustig een MTS kaartje scoren en op ons gemak verder kachelen. We belanden op een terrein van een Moskoviet die is gepensioneerd en motorgek is. We konden nergens aan het meer komen maar dit terrein grensde eraan dus….vragen maar. Ja hoor kom hier maar staan geen probleem. In de garage bouwt meneer zelf een camperopbouw voor op een 4x4 pickup, volgend jaar naar Mongolië is het plan. We hadden dus wel het eea te kletsen de rest van de middag.

Soms is de overlevingsdrang en de drive om er toch nog iets van te maken in de dorpen aandoenlijk, let ook op de prullenbak naast het speeltuintje:

 

Na ons verblijf aan het meer rijden we via alleen pistes in 2 dagen tot voorbij Medvezh'Egorsk, een stad waar we de ins en outs al van kennen en dus buiten een supermarkt bezoek, voorbij kunnen rijden. De weg langs het Onega meer is breed en nieuw, dat is even opschieten, krijg bijna de neiging de banden, die tot op 2/3 zijn afgelaten, weer op te pompen. Met al onze Russische ervaring weten we wel beter natuurlijk, de wegconditie varieert van rayon tot rayon en van gemeente tot gemeente tenzij de weg de status van Federaal belang heeft gekregen, kortom dit gaat niet zo lang duren, deze luxe. Snelheid beperken dus. We steken het Belomorsk kanaal over, de geschiedenis daarvan vind je in verslagen van andere reizen. Het kost deze keer echter wel wat geduld want er vaart een schip door de sluis en dat is zo bijzonder dat zelfs de lokale bevolking er voor uitloopt. Langs de weg staan de bij ons zo bekende bruine borden met daarop mogelijke bezienswaardigheden, splinternieuw zijn ze en vermelden zelfs alles in het Engels. We pakken er een paar zomaar tussenuit en zo komen we op een locatie waar in het bos duizenden mensen die in gulags verbleven, zijn terecht gesteld. Een locatie die zeer respectvol opnieuw is ingericht met monumenten en gedenkstenen vanuit alle landen en gemeenschappen van waar de slachtoffers kwamen.

Als je goed op deze foto kijkt zie je aan de bomen bevestigde berichten. Het zijn oproepen voor informatie over nog steeds vermiste personen. We spreken hier over de periode van de zgn repressie eind jaren 30.

De volgende dag plots een bord met “historical settlement” Een oud Karelisch dorp waar door een paar doorzetters geprobeerd wordt nieuw leven in te blazen. Buiten de status van historisch dorp levert het ze niks op, ze moeten alles zelf doen en betalen. Van een in onbruik geraakte spoorbrug hebben ze de verbinding tussen de twee dorpsdelen weer tot stand gebracht. Tanden poetsen en de dagelijks douche/wasbeurt vindt allemaal in de rivier plaats, iets dat overigens in heel grote delen van Rusland zo is, een vergelijking met Afrika dringt zich op waarbij hier de factor kou nog een extra rol speelt. Ik schat dat buiten de steden zeker 80% van de bewoners van Rusland niet beschikt over stromend water en riolering. In veel grotere dorpen of kleinere steden, hoe je het noemen wil, halen ook de flatbewoners het water nog steeds bij een bron of put. In het gunstigste geval is er een watertoren met tappunten in de straat.

We gaan richting Onega rivier, uit alle reizen in Rusland is dit toch een stukje dat qua sfeer en beleving veel indruk heeft gemaakt. Veel Russen zijn gek op kamperen tijdens vakantie of weekend. Dit vindt eigenlijk altijd plaats langs rivieren en meren op plekken waar gezwommen en gevist kan worden. Meestal redelijk bereikbaar omdat er de tent opgezet wordt en een vuurtje gestookt moet kunnen worden dat de muggen verdrijft en die gevangen vis moet er op natuurlijk. Het vinden van leuke plekjes is dan ook in Rusland een koud kunstje. Meestal laat men de provisorische BBQ, bankjes en wat resthout en houten spiesen wel achter voor een volgende gebruiker. Wegwerkers bivakkeren ook vaak op provisorisch ingerichte plekken, daar kan je als camperaar ook goed terecht.

Lastiger is het langs de Witte zee, maar ook dat lukt aardig deze keer, buiten het weekend is het er rustig.

 

We kopen aan een meertje dat een paar km van de weg af ligt zalmforel rijden de irritante route om de verboden stad Severodinsk en vervolgens langs Archangelsk dat we al eens bezochten, op weg naar de Komi republiek waar we in Yb het culturele park bezoeken.

Er is een meerdaagse schilder workshop gaande, het park is dicht, het park is open, het park is dicht maar je kan er wel in, koekjesbak workshop, ik kan nog wel even doorgaan. Het park is dicht maar je kan een quad huren. In ieder geval, buiten een paar verdwaalde gasten in het hotel die deelnemen aan de meerdaagse schilderworkshop is er geen hond. Dus mijn conclusie………..het park is dicht. Temeer daar we als enig voertuig geparkeerd staan op de bijbehorende P voor wel 1000 auto’s. Als we er een uurtje rond hebben gelopen zien we steeds meer mensen. We besluiten het niet onaardige terras van het restaurant te veroveren en krijgen een kwalitatief zeer verrassende maaltijd voorgeschoteld. Zittend op dat terras wordt het steeds drukker en sommige gasten en families laten zich zowaar door een gids rondleiden. Als we weggaan zitten er meerdere mensen in het restaurant en zijn er enkele tientallen in het park, mijn voortschrijdend inzicht zegt; het park is open. Op de P zijn we overigens nog steeds de enige, ???? Allemaal met de bus gekomen? Kennelijk wel.

We rijden naar een ons bekend plekje aan de Sysola rivier bij een ponton brug. Het ritje door de 7 aaneengeschakelde dorpen om er te komen is bijzonder met fraaie vergezichten.

Dagenlang rijden we door verlaten dorpen of dorpen waar de laatste oudjes elkaar bijstaan tot in de dood. Dat lijkt misschien een zware uitspraak maar wie hier wat alternatieve routes kiest kan tot geen andere conclusie komen. Het is triest te zien maar tegelijkertijd heel bijzonder en ik prijs me gelukkig om het gezien te hebben. Dorpen die volledig overgroeid zijn op 1 of 2 huisjes na waar nog iemand leeft, dan 50 km niks en dan weer zo’n dorp enz. enz. Als je op enig moment niet meer in staat bent je voedsel en hout voor de kachel voor eind september in orde te hebben tot mei volgend jaar dan weet je het zeker. Ik wilde dit persé zien, raar wellicht, maar het is dus een heuse realiteit in het land dat de grootste reserve aan natuurlijke grondstoffen heeft en in die zin het rijkste land ter wereld. Ik heb me ooit in een museum laten vertellen dat het in Siberië nog voorkomt dat oudere mannen van de Sami groeperingen die vanwege hun leeftijd geen bijdrage meer kunnen leveren, in de winter bewust het bos intrekken en zich dood laten vriezen, schijnt redelijk pijnloos te zijn. Ze doen dat om anderen niet tot last te zijn. Hier zien we min of meer hetzelfde, de ouderen willen niemand tot last zijn, de kinderen en kleinkinderen zitten allemaal in grotere toegankelijke steden. Eens per jaar worden opa en/of oma bezocht tijdens de vakantie in de zomer, of helemaal niet. De mensen hebben een pensioen van 80-100 euro per maand. Moeten ver reizen om dat op te halen, vervolgens is er geen enkele structuur meer om überhaupt dat geld binnen uit te geven. Ik stop erover, de helft zal het niet geloven, de ander helft niet begrijpen, pak je camper en ga kijken in deze unieke wereld die zo dicht bij ons bestaat en waar we weinig tot niks van weten. Recent verlaten erf, alleen zo'n slede past normaal al prima in een museum. In deze streek vind je er honderden die zijn achtergelaten. Op deze plek zagen we in de ochtend een Siberische wolf, helaas te kort voor een foto.

Na dagenlang zo gezworven te hebben over pistes die zoals nog vaak voorkomt op hout zijn gefundeerd, komen we in Veliky Usttug, ooit 1 van de rijkste steden van Rusland. We lopen er een paar uur rond, langs de kade en de kerken en proberen iets mee te krijgen van de specialiteit van de streek, het zwarte zilver. Dat lukt uiteindelijk in een van de musea.

In Finland woont een Kerstman, in Yakutië woont een Kerstman, en hier woon ook een Kerstman. Een idee van een burgermeester uit Moskou die te doen had met de vergane glorie van deze stad en zijn collega. Gezamenlijk besloten ze dat de Kerstman hier resideert zodat gezinnen met kinderen uit Moskou hier vakantie zouden gaan vieren.

We gaan langzaam maar zeker terug richting Finland, zo komen we eerst aan het Koebenskoe meer op een heel mooi plekje.

Dan door de regio die middels een kanalen en sluizen systeem de wereldzeeën met elkaar verbindt en dat nog steeds in gebruik is. Zo druk zelfs dat bij de sluizen flinke wachtrijen liggen. In Vytrega is er een museum aan gewijd en rijd je ook zelf daadwerkelijk een van de sluizen over.

We willen naar de oostkant van het Onega meer, we hebben daar een bijzonder plekje op het oog aan het einde van een doodlopende zandweg van een kilometer of 30. Je komt dan eerst langs het training center van de Russische reddingsdiensten, het lijkt erop alsof de weg daar eindigt maar dat klopt niet, je kan met een scherpe bocht naar rechts je plan voortzetten. We maken er een aardige wandeling en verklaren de plek tot plek v/d maand. Virginia zwemt er met locals die het meer dagelijks inspringen zolang de temp dat toelaat. In de avond is een oranje maantje ons deel.

We ronden het Onega meer aan de zuidkant en vervolgens de westkant tot Petrozavodsk. De laatste 80 km kennen we wel maar de rest is nieuw en volgens sommigen zelfs niet te doen. Dat laatste valt zoals meestal wel mee en nadat we rond lunchtijd met onze neus ergens in de boter vallen tijdens een dorpsfeest met optredens van groepen uit de regio en een ferry over de Svir die de Baltische zee met het Onega meer verbindt. Over het algemeen spreekt men hier locale talen en dat zijn er zoals we op eerdere reizen leerden, heel wat verschillende. Ten zuiden van Petrozavodsk staan we aan de rand van een dorp, aan het meer, opnieuw zwemmen natuurlijk.

We hebben nog 3 dagen nodig om via routes die we niet eerder deden terug in Finland te komen. We bezoeken nog een oude lavastroom bij Grivas, Het ligt onderaan wat nu een stuwmeer is, als de waterstand te hoog is dan worden de poorten geopend, er klinken dan sirenes en je moet binnen 10 minuten van de uitstroom af zijn anders word je meegesleurd.

Vooral de laatste 150 is een ware beproeving, zodra we de M18 ofwel de Kola, de meeste doorgaande wegen hebben in Rusland een naam, verlaten zijn de eerste 20 km zo verschrikkelijk dat we er 4 uur voor nodige hebben. We vinden een prachtige plek aan een meer en gaan even denken of we dit 3 dagen lang gaan doen.

Door de geografische ligging is de ondergrond in bossen en velden vaak heel drassig, om toch te kunnen werken worden dit soort paden met afval uit de zagerij aangelegd:

Zoals altijd vertrekken we de volgende ochtend vol goede moed en na nog eens tien van dat soort kilometers, ineens splinternieuwe autobaan met in en uitvoegstroken, parkeerplaatsen en alles wat daarbij hoort. Zo plotseling als het begon , eindigt het ook weer, alleen niet zo slecht als de eerste km. Zo bereiken we de eerste controle post om de borderzone te betreden en na enkele tientallen km de daadwerkelijke grens met Finland. Het is een officiële internationale grens en geen bilaterale maar of ze buiten bilateraal verkeer veel ervaring hebben? Gezien de vragen denk ik van niet. Ze weten echt niet zo goed wat en hoe met ons, laat staan de procedure voor het voertuig.

Een indruk van dit reisdeel als film: Rusland 2018

Uiteindelijk zijn we er snel door en na nog eens 100km in Finland vinden we daar onze eerste plek, het begin van het Scandinavische deel van de reis.