Mongolie deel 2

Donderdag 3 mei

We rijden vanuit Kiev langs de Dnjepr zuidoostwaats, een alternatieve route door natuurgebieden die ons in eerste instantie voert langs het trainingscomplex van Dinamo Kiev en het café en club van de bekende trainer Lobanovski. We willen deze route volgen tot Djenpropetrovsk, halverwege  echter komt de melding dat een van de deelnemers een aanrijding heeft gehad op weg naar Poltava, we spelen vertalertje met de politie en de tegenpartij. Achter in een van de campers heeft zich een Lada geboord, de schade aan de camper beperkt zich tot de onderrijdbeveiliging en de lichtbalk, de Lada is er erger aan toe. Wij scoren onderweg een paar aanhanger achterlampen, compleet met lampjes voor een totaal bedrag van 8,20 euro.
Omdat wij zelf al meerdere malen in Poltava waren hadden we het plan om een alternatieve route naar Donetsk te volgen, dat plan gaat bij deze in duigen en via een flinke omweg komen we in Poltava waar we de anderen naar een camping dirigeren. De brokkenpiloot komt als laatste binnen, zij moesten meer dan 50 km terug om met de politie de procedure af te handelen. Nog voor het eten dat we geregeld hebben in het nabij gelegen splinternieuwe luxe hotel, repareren we de schade voor zover nodig, door het rechttrekken van het hele achterspul met mijn MAN. Na het eten monteren we de verlichting.

Anderen hebben de middag doorgebracht bij de diverse bezienswaardigheden in Poltava waaronder het museum over de veldslag bij de stad. De volgende dag rijden we de groep vooruit naar Solodar waar we in de middag onder begeleiding van een gids de grootste zoutmijnen ter wereld bezoeken. Deze zoutmijnen hebben een 20% aandeel op de wereld zoutmarkt. We dalen 300 meter af in een van de schachten die ook toegang geeft tot het ondergronds gevestigde sanatorium. Dit hebben we al eerder gezien in Polen en Roemenie maar wat hier indruk maakt is de massale productie met enorme machines die combines genoemd worden en die in tijd van enkele uren het zout weten te winnen over een breedte van 17 meter, een hoogte van enkele tientallen meters en een lengte van enkele honderden meters, giga dus!!

We overnachten op het veldje dat dienst doet als parkeerplaats en rijden de volgende dag naar Donetsk waar we een excursie besproken hebben in het stadion van Shaktar Donetsk, de bekende voetbalploeg. Hier worden diverse van de wedstrijden gespeeld van het aanstaande Europese kampioenschap. We mogen parkeren letterlijk voor de ingang van het stadion en hebben na afloop van de rondleiding een lunch in het café van de fanclub. Jammer dat het trainingscomplex van de club niet aan het stadion grenst, juist dat complex met eigen voetbalschool is uniek.

In de loop van de middag komen we weer samen op een dagrecreatie terrein ten zuiden van de stad waar honderden mensen aanwezig blijken met tentjes, bbq, om te zwemmen, uitermate gezellig. We kunnen blijven overnachten op dit terrein. Vanuit verschillende hoeken krijgen we spontaan van alles aangeboden, flessen wijn, wodka, 2 net gebraden ganzenbouten, etc etc.

 

Rusland

In de ochtend vertrekken we vroeg omdat we in Rusland Tanais willen bereiken. Om 10.00 uur melden we ons aan de grens, de klok moet weer een uurtje vooruit. Mijn voorkeur voor kleinere overgangen blijkt ook hier weer goed uit te pakken, ondanks wat discussie over het soort voertuigen, de Russische categorieën bevatten geen camper boven 3,5T maar alleen caravan als recreatief persoonlijk voertuig, zijn we drie uur later allemaal de grens over, een record wat mij betreft. Ondanks dat het terrein van de archeologische opgravingen een tarief heeft aanhangen voor het overnachten worden we niet op het terrein toegelaten, we vinden een alternatief op een weilandje een paar honderd meter verderop.

De afgelopen dagen zijn we druk met het laten opsturen van de keerring die ik nodig heb voor de fusee, de Russische autoriteiten weigeren toestemming en zonder die toestemming wil DHL niet versturen. In Rusland is de komende week niks te regelen want woensdag 9 mei is de dag van de overwinning en zowel het weekend ervoor als de twee tussenliggende dagen werkt niks normaal. We vinden een bedrijf in Moskou bereid om op eigen titel de onderdelen voor ons te bestellen zodat ze daar aankomen tegen de tijd dat wij ook daar zijn, op 10 mei mogen we informeren naar de status, we zullen zien. De opgravingen in Tanais zijn voor Rusland bijzonder maar als je in het MO, Italie of bv Griekenland geweest bent dan stelt het niet zo veel voor, de drie bijbehorende musea zijn wel aardig, niet meer, niet minder. Na het bezoek beginnen we aan de rit naar Volgograd, het voormalige Stalingrad, de plaats waar de Nazi's vastliepen en de tweede wereldoorlog begon te kantelen. Halverwege vinden we een leuke plek om te overnachten aan een riviertje bij een boerendorp. We vermaken ons een tijd lang met een aantal jochies die per fiets polshoogte komt nemen van ons verblijf.

Om de volgende dag een plek te vinden in de 75 kilometer lange stad Volgograd is minder makkelijk, uiteindelijk komen we terecht op een oud toeristencomplex aan het water dat lijkt te zijn opgekocht door een stel vrijbuiters. Het wordt een kostelijke middag/avond. We worden getrakteerd op gedroogde vis, wodka, soep, thee en andere lekkernijen. Morgen, is het 9 mei, de dag van de overwinning van het Rode leger op de Nazi's, een bijzondere dag dus om juist deze stad te bezoeken.

Woensdag 9 mei

We organiseren een busje, een oud rammelend en gammel ding, om ons door de stad te verplaatsen, om 10.00 begint de parade, en het is overal een drukte van belang met veel kleur en vlagvertoon. Veteranen die van top tot teen behangen zijn met decoraties worden hier op handen gedragen, krijgen bloemen en handzoenen van de jonge dames. Klokslag 10.00 begint de parade, het defilé  wordt afgenomen door een aantal hoogwaardigheidsbekleders waaronder de Patriarch. Gelukkig zijn we gemiddeld wat langer dan de Russen anders zouden we door de enorme menigte niks zien. Later op de dag lopen we rond de Duitse meelfabriek, het enige gebouw dat overeind is blijven staan na de oorlog, daarna het panorama waar de slag wordt uitgebeeld zoals die er heeft uitgezien vanaf de bekende heuvel nr 102. De slag om Volgograd die nog geen half jaar duurde, kostte aan Duitse zijde 750.000 en aan Russische zijde  1.000.0000 slachtoffers. Het panorama is gevestigd in het museum waar veel materiaal uit deze slag wordt tentoongesteld.

Na de lunch beklimmen we heuvel 102 te midden van duizenden mensen tussen alle monumenten door naar het hoogste punt waar  het grootste Moeder Rusland beeld staat van 72 plus 11(zwaard) meter hoog. Een massaal, indrukwekkend, kleurrijk en toch ook heel gemoedelijk gebeuren.  Voor we de stad verlaten doen we inkopen in een grote supermarkt zodat we 's avonds een bbq kunnen houden.

De dag erop is een saaie rijdag op weg naar de Gouden Ring, dik 500 kilometer over wegen van wisselende kwaliteit, we overnachten in Tambov aan een meertje en in het bijgelegen restaurant eten we. De volgende dag weer eenzelfde afstand, maar nu het eerste stuk over secondaire wegen, dat wisselt tenminste een beetje af. Niet onaardig met prachtig gedecoreerde en geschilderde houten huisjes, alsof je honderden kilometers door een openluchtmuseum rijdt.

We overnachten aan de rand van een dorp op een soort weilandje dat toegang geeft tot een aardappelveld, de boer komt nog wel kijken maar vindt het allemaal prima, spreekt behoorlijk Engels overigens en dat is opvallend want dat is niet zo vanzelfsprekend in agrarische streken hier.

Om tien uur in de ochtend bezoeken we het kristal museum in Gus Hrystalna, een indrukwekkend museum dat gevestigd is in een voormalige kerk. Zoals vele kerken in de Sovjettijd kreeg ook deze kerk een niet religieuze functie. De gids die ons rondleidt houdt het kort en to the point, weliswaar nog wel met aanwijsstok maar toch al stukken beter dan in veel andere musea in Rusland.
 

In de middag bezoeken we Vladimir, de eerste stad van de bekende Gouden Ring rond Moskou. Het gaat me te ver om hier een beschrijving te geven van al deze steden die we de komende dagen zullen bezoeken met hun kerken, musea en Kremlins. Zo zijn we als ik dit schrijf in Suzdal, waar alleen al tientallen kerken, een openluchtmuseum, een oude dorpskern met mooie houten huizen, een aantal kloosters en een Kremlin is, Kostroma, Jaroslav, Rostov en Sergeiv Possad volgen de komende dagen.
 
Aan alle lezers; gewoon zelf een keer doen, ook voor gewone campers goed te bereizen en berijden met een prima, bijna westerse toeristische infrastructuur, ook of juist voor campers.
 

Überhaupt is de tijd van overnachten op gore bewaakte parkeerplaatsen of achter uitgewoonde hotels definitief voorbij. Er zijn prachtige vrije plekken in parken, en al heel wat campings en camperplaatsen die naar onze maatstaven redelijk tot goed zijn.  Het soms drukke verkeer verloopt uiterst gedisciplineerd ook in Moskou, de bewegwijzering en verkeersborden zijn volledig up to date, de wegen zelf zijn soms nog slecht maar aan veel wegen wordt of is flink gewerkt. Vuil langs de weg en in steden of dorpen vind je nauwelijks meer, hier en daar in het bos nog plaatsen waar voorheen gestort werd maar overal staan tegenwoordig prullenbakken en containers die consequent geleegd worden. Kortom een compleet andere ervaring dan enkele jaren geleden, ook of misschien juist door de heel andere manier waarop de bevolking met vuil en verkeer omgaat tegenwoordig.
Vanochtend zijn we Moskou binnen gereden tijdens de spits, 7 rijen dik, helemaal vol maar uiterst hoffelijk geeft iedereen netjes aan iedereen de ruimte zonder getoeter, geduw of ongeduld.
 
Vanmiddag komt MAN-Service Moskou zonder dat ik daar uitdrukkelijk om gevraagd heb mijn bestelde onderdelen keurig afleveren hier op de camping, PLUIM!! De dealer zit aan de andere kant van de stad en dat zou toch minstens een halve dag kosten heen en weer met de drukte hier.
 
 
Donderdag 17 mei

In Moskou staan we in het park Sokolniki waar vorig jaar een nieuwe camping geopend is. In dit park is een metro station, verschillende restaurants, allerhande vermaak, twee meertjes en zeg maar de RAI van Moskou. Dat levert een aardige bijkomstigheid op, vandaag opent de jaarlijkse camperbeurs hier en het verblijf op de camping levert vrijkaartjes op voor alle 4 dagen dat de beurs open is. Omdat we al in de ochtend aankomen en we voor de rest van de dag niks in de planning hebben, bezoeken we na de lunch de beurs waar onder andere 5 Russische producenten van 4x4 campers exposeren. Zij bouwen voornamelijk op Unimog en Kamaz, de kwaliteit van de afwerking kan je over twisten maar stoere dingen zijn het wel. Er is ook een soort conferentie georganiseerd over mogelijkheden met campers in Rusland, veel Europese landen zijn vertegenwoordigd en maken een tour van 5 dagen met de voorzitter van de Russische camperclub, ook presenteren veel landen zich aan Russische bezoekers middels een workshop, presentatie of toespraak. Nederlandse vertegenwoordiging schittert door afwezigheid!!
 

Aan het einde van de middag begin ik met hulp van een altijd bereidwillige medereiziger aan het demonteren van mijn spoorstang om zo de  keerring van de fusee te vervangen.  Deze blijkt na demontage niet echt in slechte staat maar toch olie te lekken, we monteren de nieuwe en besluiten de voorraadkamer te vullen met vet ipv olie.
Even daarna hebben we een onverwacht interview met de Russische TV, het blijkt om een autoprogramma te gaan dat een aflevering maakt over campers. Omdat de keerring aan de andere kant sinds twee dagen zweetneigingen vertoont besluiten we die kant de volgende avond ook maar open te trekken, een wijze actie, die keerring is totaal verrot. Ik kort de veer van de vervangen keerring in en monteer deze ipv van de verrotte ook deze kant vullen we met vet ipv olie.  We vertrekken over een paar dagen vanuit Moskou naar Kazachstan dus het blijft even spannend of het stuur werkelijk goed recht staat en of de boel lekvrij blijft.
 
Interview op camping in Moskou:
 

De tweede dag in Moskou bezoeken we gezamenlijk de schatkamers, het Rode Plein en vervolgens het GUM winkelcentrum waar we ook lunchen.
 
 
Na de lunch bezoeken we het huis waar Gorki leefde nadat hij was teruggehaald vanuit Italië waar hij herstelde van TBC, een poging om een antiek badhuis te bezoeken valt in het water...., moe maar voldaan strijken we weer neer op de camping waar we 's avonds voluit babbelen met de voorzitter van de Russische "camperclub", een industrieel die al heel wat gereisd heeft met zijn camper en er is dus nogal wat uit te wisselen aan wetenswaardigheden. Ook de Turken zijn vertegenwoordigd maar die hebben wat te diep in het glaasje gekeken, ik spreek met ze af voor de volgende dag want ik vermoed dat ze ons nog wel wat te bieden hebben aan nuttige info over hun land.

De derde dag in Moskou bezoeken we een aantal niet zo vanzelfsprekende dingen, een leuke markt die duizenden stalletjes heeft met wat je ook maar kan bedenken en vervolgens een bunker die gebouwd is om Stalin dekking te geven in geval de Duitsers daadwerkelijk Moskou zouden binnentrekken. De bunker is gemaskeerd door een immens stadion met 200.000 zitplaatsen en heeft een directe verbinding  met de metro. Overigens slechts 20% van het Moskouse metrostelsel is publiek, de rest dient of diende militaire doelen.  Deze bunker overigens kan niet zomaar op eigen gelegenheid worden bezocht, als ie al te vinden zou zijn. We hebben het maanden van te voren geregeld, worden ontvangen door een perfect Engels sprekende, heldere en enthousiaste gids en hebben de lunch in de bunker die zeer uitgebreid en buitengewoon lekker is.
Vervolgens bezoeken we een supermarkt die bedoeld is voor de extreem rijken, een doosje aardbeien buiten het seizoen? 60 euro!! Een fles goede wodka? 1500 euro!! Je snapt het al, we houden de hand op de knip, ons gaat het om het interieur van het gebouw waarin deze supermarkt al 100 jaar gevestigd is, begonnen als bakkerij.
 
 
Een ritje met de metro met bezoek aan een aantal  van de bekende mooie stations sluit de dag af, het eerste station is degene waar in 2000 de aanslag in de Moskouse metro plaatsvond.

's Avonds hebben we een maaltijd in een Azerbeidjaans restaurant om afscheid te nemen van de deelnemers die vanuit Moskou via st. Petersburg terug naar huis reizen. Op zondagochtend rijden we de stad uit wat zonder file toch nog gewoon 2 uur rijden is voor je de hoogbouw achter je laat en bijna 3 uur voor je weer de buitenste ring kruist. Dinsdag loopt ons visum af dus de 1200 kilometer tot de grens met Kazachstan dienen we binnen 3 dagen te overbruggen, geen probleem want de M5 die we volgen is tot aan Saratov prima, daarna zijn de laatste 200km tot de grens een stuk minder tot slecht. De grens zelf kost ons een uur inclusief het kopen van een verzekering voor KZ, niet slecht, wederom een kleine overgang gekozen.
 
 
Kazachstan

Onderweg staan we steeds vrij, in Oral zoeken we een plek in de stad omdat we woensdag het volgende Rusland visum willen regelen bij het plaatselijke consulaat. We belanden op/bij een camping die op maandag en dinsdag gesloten is, we overnachten op de parkeerplaats ervoor waar het vergeven is van de muggen en ander ongedierte, de Ural rivier is er berucht om en doet zijn imago wat dat betreft volle eer aan, het is geen harden, maar ja.

Om 9.30 gaat het consulaat open, er staat een lange rij wachtende mensen, meest voor het aanvragen van een Russisch paspoort, toch zijn we 10.30 klaar met de procedure en om 14.30 kunnen we onze paspoorten weer ophalen, keurig geregeld kortom. We besluiten nog een stukje te tuffen, als we de stad uitrijden wordt ik aangehouden, 70 meneer en geen 98!! Het blijft bij een vriendelijke waarschuwing. De komende dagen rijden we door eindeloze steppelandschappen, door veel reizigers door dit land saai en niet bezoekwaardig genoemd. Toch is er voor de mens met scherpe ogen veel te zien, onwaarschijnlijk veel verschillende soorten roofvogels, kuddes kamelen met 2 bulten ieder, dus niet van die dromedarissen zoals in  Marokko, kuddes paarden, woestijnhazen, marmotten en hamsters in allerlei soorten, kleuren en maten. Herders te paard die met hun kuddes rondtrekken maken het beeld compleet.
 

Tien procent van iedere olie/gasexport-dollar wordt in dit land geïnvesteerd in infrastructuur, dat is goed te merken, over de hoofdwegen kan je, op enkele stukken na, een euro laten rollen, helemaal super, de volgende keer kom ik met m'n Ferrari, de enige manier om hier nog rijplezier te beleven denk ik want die 70km/h die alles boven de 3,5T hier mag rijden is ronduit gevaarlijk slaapverwekkend. De enige afleiding bestaat uit hordes sprinkhanen die de weg oversteken, miljoenen tegelijk, het levert een vreemd soort geknisper vanonder de wielen op en een donkerpaars spoor op de weg van de uit elkaar gespatte beestjes. Vanuit Aktobe gaat het zuidwaarts via Karabutak richting Aral.
Halverwege gaan we rechts af een piste op richting Aralmeer om daar het scheepswrakkenkerkhof te bezoeken, het resultaat van 1 van de grootste ecologische rampen van op deze aardbol. Eenmaal aan de oostgrenzen van het meer aangekomen moeten we zuidwaarts, op de verschillende kaarten staat een weg richting Aral die langs het kerkhof voert, deze blijkt echter inmiddels onder de zandduinen verdwenen te zijn, er is een nieuwe piste die we na enig vragen weten te vinden. Deze is niet aangegeven maar loopt via een nieuw gelegde olieleiding. 
 
Als we net op de piste zitten besluiten we te stoppen en te overnachten, dat krijgt nog een staartje, in het pikkedonker worden we gewekt door beveiligers van de leiding die vinden dat we te dichtbij staan, in het donker moet ik een stuk de woestijn inrijden om ze tevreden te stellen, ook vragen ze om onze gegevens, nou hebben we net als we voor Afrika altijd doen ook fiches bij ons, in het cyrillisch deze keer, dat stelt ze snel tevreden. De volgende dag  brengen bij verschillende controles de fiches opnieuw uitkomst zodat we snel klaar zijn en niet alle paspoortgegevens met de hand in een blocnootje genoteerd hoeven te worden.
 
 
Volgens verschillende reisgidsen en kaarten zouden de scheepswrakken zich op een bepaalde plaats bevinden, navraag bij lokalen levert zeer tegenstrijdige info op, een ding wordt duidelijk, de plek waar de gidsen en kaarten over reppen kan het nooit geweest zijn, veel te ver van de oorspronkelijke oever en ook nog eens meer dan 50 meter hoger dan waar het water ooit gestaan heeft, het lijkt erop dat verschillende auteurs weer eens heerlijk van elkaar hebben zitten kopiëren zonder toetsing der feiten. Bedankt Lonely Planet, Reise Know How en anderen die er kennelijk zelf nooit waren, mij bezorg je wel plezier met zulk soort dingen.

De volgende avond arriveren we in Aral waar we aan de voormalige haven overnachten.
 
 
Het plaatselijke museum vinden we wel maar is ondanks de vermelde openingstijden; dicht.  Ook hier geen scheepswrakken, wel een plaatselijke uitbater van een soort club waar we eten. Een beetje teleurgesteld gaan we slapen, de volgende dag maakt echter veel goed. We raken met een willekeurig iemand aan de praat en wat blijkt, het is de directeur van het museum, we maken een afspraak voor later in de ochtend en hij leidt ons persoonlijk rond door het door zijn vader gestichte museum. We komen heel wat te weten over  de geschiedenis van het land en met name de streek, getroffen door een bewust gecreëerde ecologische ramp. De locatie van de scheepswrakken kan hij ons haarfijn uit de doeken doen, het is echter nauwelijks nog de moeite, de oudijzerprijzen hebben  gewonnen van het historisch besef, hier en daar nog een stukje of een houten stuurhut, that's it! De kranen in de haven en de voormalige vuurtoren staan er nog wel, de lamp en spiegel van de vuurtoren hangen afgebroken naar beneden, bijna symbolisch.
 

Begin jaren negentig is de bevolking handmatig begonnen met het bouwen van een dam en een kanaal die er voor moesten zorgen dat de oever van het meer weer tot aan Aral zou komen, nu ligt de oever 80 kilometer van de stad. Deze dam is tijdens een storm deels verwaaid. Een tweede dam er omheen zou uitkomst moeten brengen, deze werd echter zo zwak gemaakt dat delen tijdens regen wegspoelde. Over regen gesproken, door de verlaging van de waterspiegel is in deze streek het aantal dagen waarop regen valt met 70 procent afgenomen. 80% van alle voorkomende dier- en vogelsoorten is verdwenen en de drooggevallen meren in de hele streek zorgen voor zout dat met de wind tot in Frankrijk neerkomt. De hele watervoorziening in de regio is onbruikbaar geworden door de grote hoeveelheden zout en andere mineralen die in het drinkwater terechtkomen.  Regio moet je hier vertalen als iets zo groot als heel Frankrijk of Duitsland!! Met behulp van verschillende Arabische landen is een volledig nieuw drinkwatersysteem aangelegd en een tientallen kilometers lange dam die voorkomt dat de waterspiegel (nu rond de 40 meter) in ieder geval aan de Kazachstaanse kant niet verder daalt. De Wereldbank heeft financiering toegezegd voor de aanleg van een nieuwe dam die zorg moet dragen dat het noordelijkste deel van het Aralmeer weer gevuld wordt tot op het originele niveau van 53 meter, de door de Arabieren gefinancierde dam verhogen lijkt het simpelst maar is onmogelijk, het fundament is te slap.
 

Na deze uitleg gaan we op stap, zien geen enkel scheepswrak, had er stiekem toch op gehoopt, maar vinden wel alle genoemde dammen en zien de daardoor gecreëerde effecten. Moet je je voorstellen dat je even Nederland in de lengte heen en weer rijdt om een paar dammetjes te zien of dat je de halve EU doorkruist om hier überhaupt te komen vanaf de grens en dat door een landschap dat alsmaar hetzelfde lijkt tenzij je scherpe ogen hebt. Morgen komen we aan op Baikonur, de  in Kazachstan gelegen Russische lanceerbasis voor ruimteschepen. Kijken of het de procedure van 3 maanden die het kost om dat geregeld te krijgen waard is.